انجمن مجریان و هنرمندان صحنه خراسان رضوی راه‌اندازی شد | مشهد در سامان دهی حرفه گویندگی در کشور پیشرو است

به گزارش شهرآرانیوز؛ گویندگی و اجرای صحنه از شاخه‌های اثرگذار و زیربنایی هنر ارتباطات انسانی است؛ هنری که در هر جامعه نقشی مستقیم در انتقال فرهنگ و اندیشه به مخاطبان دارد. مجری نه‌تنها سخنگوی مراسم یا رویداد است، بلکه واسطه عاطفی میان مردم و پیام فرهنگی محسوب می‌شود.

در سال‌های اخیر، شهر مشهد به‌عنوان یکی از قطب‌های فرهنگی و مذهبی کشور، به‌ویژه در عرصه اجرا و گویندگی، چهره‌های درخشانی را به ایران معرفی کرده است. همین ظرفیت بالا سبب شد تا نخستین تشکل رسمی کشور در حوزه مجریان و گویندگان، یعنی «انجمن مجریان و هنرمندان صحنه خراسان رضوی» برای نخستین‌بار در مشهد تأسیس شود؛ انجمنی که مأموریت دارد جایگاه حرفه‌ای مجریان را تثبیت کند و مسیر آموزش، بیمه و ارتقای علمی آنان را سازمان‌دهی کند.

در ادامه گفت‌وگویی داریم با استادان برجسته و مدرسان فعال حوزه اجرا و گویندگی استان تا از اهداف، مسیر شکل‌گیری، برنامه‌های این انجمن تازه‌تأسیس و نیز چالش‌ها و چشم‌انداز این حرفه سخن بگویند.

تشکلی رسمی برای سامان دهی حرفه مجری گری

سعید صبوری، دبیر «انجمن مجریان و هنرمندان صحنه خراسان رضوی»، درباره شکل گیری این انجمن گفت: ایده تأسیس این انجمن از سال ۱۳۹۲ شکل گرفت. در آن زمان شغل مجری گری درردیف مشاغل رسمی کشور وجود نداشت و حتی در سازمان صدا وسیما نیز عنوان شغلی مشخصی برای مجریان تعریف نشده بود. ازهمین رو تلاش گسترده‌ای را آغاز کردیم تا عنوان مجری گری به عنوان یک شغل رسمی در ساختار اداری کشور به رسمیت شناخته شود.

وی افزود: پس از قریب به ۱۰ سال پیگیری و مکاتبه با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و در نهایت با همکاری اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی، این عنوان شغلی در سال ۱۴۰۲ به صورت رسمی ثبت شد و به این ترتیب مجریان کشور از این پس می‌توانند با هویت شغلی مشخص، برای کارت شغلی، بیمه و سایر مزایای صنفی اقدام کنند.

صبوری با اشاره به اهداف اصلی «انجمن گویندگان و مجریان صحنه خراسان رضوی» توضیح داد: از جمله اهداف ما، ارتقای سطح علمی و مهارتی مجریان است. کارگاه‌های آموزشی متعددی تحت عناوینی، چون فن بیان، گویندگی، اجرا و تربیت مجری آکادمیک برگزار کرده‌ایم. در قالب طرح «کارگاه انتقال تجربه» هرهفته نشست‌هایی با حضور مجریان باتجربه و تازه کار داریم تا انتقال دانش و مهارت انجام شود.

دبیراین انجمن همچنین از طرح‌های اجتماعی این انجمن سخن گفت: یکی از پروژه‌های اخیر ما «باشگاه با آب» است که با همکاری شرکت آبفا مشهد شکل گرفت. در این طرح، مجریان به عنوان سفیران فرهنگی آب فعالیت می‌کنند و درباره بحران کم آبی اطلاع رسانی می‌کنند.

وی افزود: در آینده نزدیک طرح «باشگاه مجریان دانش آموز» را هم آغاز‌ می‌کنیم تا نوجوانان از مقاطع تحصیلی پایین با فنون اجرای صحنه آشنا شوند. این برنامه با همکاری سازمان دانش آموزی استان طراحی شده و هدف آن کشف استعداد‌های نسل جدید است.

فعالیت بیش از ۶۰۰ مجری فعال در مشهد

صبوری در ادامه با اشاره به ظرفیت بالای استان گفت: تنها در شهر مشهد بیش از ۶۰۰ مجری فعال داریم؛ یعنی به اندازه کل کشور. از مجریان حرم مطهر رضوی گرفته تا مجریان مدارس، نهاد‌ها و مراسم‌های فرهنگی، همگی نشان از پویایی این هنر در استان دارند. اما این حجم بالا از علاقه‌مندان نیاز به سامان دهی و آموزش ساختارمند داشت که انجمن ما به همین منظور شکل گرفت.

وی ضمن اشاره به اهمیت همگرایی بین مجریان تأکید کرد: مجری گری شغلی فردمحوراست و کمتر حالت گروهی دارد. به همین دلیل ما تلاش کردیم با ایجاد انجمن، فضای هم افزایی و تعامل میان مجریان را فراهم کنیم تا همه بتوانند دانش و تجربه شان را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.

دبیر «انجمن مجریان و هنرمندان صحنه خراسان رضوی» بیان کرد: تشکیل رسمی انجمن، حاصل سال‌ها تلاش، پیگیری و صبراست. هرچند هنوز در ابتدای مسیر هستیم و برخی چالش‌های اداری و رسمی باقی مانده، اما با اطمینان می‌گویم که این تشکل درآینده بسیار نزدیک به یکی از الگو‌های صنفی موفق کشور تبدیل خواهد شد.

وی درباره هیئت مدیره این انجمن نیز گفت: احسان ابراهیمی، رئیس انجمن، مهدی مقدم، محسن افکاری، شهرام رفوگران، امیرعرب و سعید حق بین اعضای هیئت مدیره هستند که با همدلی و تجربه فراوان، فعالیت‌ها و برنامه‌های انجمن را پیش می‌برند.

گویندگی ترکیبی از هنر بیان و دانش رسانه‌ای است

وحید زرکوب، مجری و گوینده مشهدی همچنین در تشریح وضعیت کنونی گویندگی در رسانه کشور و لزوم تلفیق هنر بیانی و فنون رسانه‌ای گفت: امروزه گویندگی و اجرا در رادیو، تلویزیون و حتی صحنه، ترکیبی از این دو است که به طور هم زمان و مکمل یکدیگر عمل می‌کنند تا یک اجرای حرفه‌ای و تأثیرگذار خلق شود.

وی درباره تحولات جایگاه گوینده در ساختار رسانه‌ای کشور تأکید کرد که این جایگاه دستخوش تغییرات درخورتوجهی شده است.

وی افزود: گویندگان امروزه نقش فعال تری در تولید محتوا و برنامه سازی دارند و با پیشرفت فناوری‌های دیجیتال و رسانه‌های اجتماعی، به طور مستقیم با مخاطبان خود تعامل می‌کنند. همچنین، با افزایش انتظارات مخاطبان و انتقال تجربیات پیشکسوتان به مجریان جوان از طریق آموزش‌های تخصصی، نقش گوینده در رسانه بسیار مهم‌تر شده است.

این گوینده رادیویی در ادامه به موضوع تخصصی‌تر شدن این حوزه اشاره کرد و گفت: گسترش رسانه‌های دیجیتال، گویندگان را نیازمند مهارت‌هایی فراتر از بیان ساده متن کرده است؛ از جمله توانایی تطبیق با سبک‌های مختلف، استفاده از تکنیک‌های صوتی پیشرفته و دانش فنی تولید محتوای دیجیتال. این تخصصی شدن، فرصت‌های جدیدی برای رشد فراهم کرده است.

رشد و پویایی حرفه گویندگی

زرکوب معتقد است که در سال‌های اخیر، رکودی در حوزه گویندگی مشاهده نشده و این حرفه به سمت پیشرفت حرکت کرده است. گسترش پلتفرم‌های دیجیتال و افزایش تقاضا برای محتوای صوتی، فرصت‌های جدیدی مانند پادکست ها، کتاب‌های صوتی و تبلیغات صوتی ایجاد کرده است. او تأکید کرد: گویندگی به یک حرفه پویا و در حال رشد تبدیل شده که با تغییرات فناوری و نیاز‌های مخاطبان همگام است.

وی همچنین بیان کرد که در فضای رقابتی امروز، گویندگی نه تنها جایگاه خود را حفظ کرده، بلکه به دلیل تطبیق پذیری و تخصصی شدن، پیشرفت چشمگیری داشته است؛ به ویژه در پادکست‌ها و کتاب‌های صوتی که جذابیت خود را مدیون صدای گوینده هستند.

این گوینده و مجری پرسابقه درباره دیدگاه پیشکسوتان در بحث آموزش، بیان کرد: ترکیبی از آموزش دانشگاهی- کارگاهی و تجربه عملی بهترین نتیجه را به همراه دارد، اما تأکید اصلی برتجربه عملی است. آموزش، نقش نقشه راه را دارد، اما مسیر اصلی را تمرین مستمر و حضور در موقعیت‌های واقعی تعیین می‌کند.

وی به حیاتی بودن پژوهش در بیان، لحن و روان شناسی اجرا تأکید کرد و گفت: سیستم آموزشی فعلی اگر بر پایه انتقال تجربه پیشکسوتان باشد، می‌تواند گویندگان متفکر و پژوهش محور تربیت کند که بینش عمیقی از هنر گویندگی و تأثیر آن بر مخاطب ارائه دهند.

جایگاه رادیو و نقش گوینده در  فرهنگ عمومی

زرکوب در پاسخ به این پرسش که آیا گویندگی یک هنر جدی شناخته می‌شود یا خیر، پاسخ داد: از همان ابتدای تولد، انسان با صدا و گویندگی مواجه می‌شود. این حضور مستمر و تأثیر عمیق گویندگی بر زندگی افراد، آن را به یک هنر مهم و قابل احترام تبدیل کرده است.

وی درباره رابطه گوینده و فرهنگ عمومی، این تعامل را دوسویه دانست و افزود: گوینده از عناصر فرهنگی برای بیان خود استفاده می‌کند و هم زمان بر فرهنگ عمومی تأثیر می‌گذارد و آن را شکل می‌دهد. گویندگان امروزی با بهره گیری از آموزش ها، نقش خود را از اجرای صرف به هنرمند زبان و ارتباط فرهنگی ارتقا داده‌اند.

این گوینده رادیو در این مصاحبه مخاطبان را به شنیدن برنامه‌ای دعوت کرد و افزود: یکی از برنامه‌های رادیویی که پیشنهاد می‌کنم حتما مخاطبان گوش کنند، «برنامه روایت پیشرفت» است که ساعت ۲۰:۴۵ از «رادیو خراسان رضوی» پخش می‌شود. این برنامه با تهیه کنندگی «محمود سعیدی مقدم» و با گویندگی بنده و خانم فرزانه فیروزی، به پیشرفت در تمام حوزه‌های کاری در ایران اسلامی پس از پیروزی انقلاب می‌پردازد.

عشق و علاقه، موتور محرک اصلی حضور در پشت میکروفن

سعید حق بین، دیگر مجری و گوینده باسابقه، ضمن واکاوی جایگاه حرفه‌ای گویندگی و اجرا در ایران، از نبود ساختار رسمی و شناخته شده برای این شغل ابراز تأسف کرد. وی گفت: هنوز در بسیاری از نهاد‌ها و حتی در صدا وسیما، شغل مجری گری و گویندگی به صورت رسمی تعریف نشده و برای پرداخت‌ها و قراردادها، از کد‌های جایگزین استفاده می‌شود. انجمن هنرمندان صحنه خراسان رضوی به تازگی در این زمینه گام‌هایی برداشته تا جایگاه مجریان و هنرمندان صحنه تثبیت شود.

وی با اشاره به وضعیت اقتصادی شاغلان رسانه افزود: درآمد حاصل از اجرای برنامه‌ها در تلویزیون یا رادیو معمولا پاسخ گوی زندگی روزمره نیست و بسیاری از مجریان ناچارند این حرفه را به عنوان شغل دوم دنبال کنند. در واقع عشق و علاقه، موتور محرک اصلی حضوردر پشت میکروفن رادیو یا مقابل دوربین تلویزیون است.

حق بین که مدرس دانشگاه، مدیر آموزشگاه هنری و مؤسس مؤسسه فرهنگی و مرکز مشاوره «هنر زندگی» است، درباره جنبه روان شناختی این حرفه گفت: مجری گری و گویندگی از نظر اجتماعی دارای شأن و احترام ویژه‌ای است و با «هرم نیاز‌های مازلو» نیز هم خوانی دارد؛ چراکه نیاز به احترام اجتماعی، پیش نیاز خود شکوفایی است. انسان‌ها میل به دیده شدن و احترام دارند و این نیاز در حرفه گویندگی به اوج می‌رسد.

مجری برنامه زنده تلویزیونی «شب شرقی» با اشاره به نقش استعداد ذاتی بیان کرد: حدود ۸۰درصد توانمندی در این حرفه به ویژگی‌های ژنتیکی و ذاتی فرد بازمی گردد؛ جنس صدا، طرز بیان و ارتباط اجتماعی از درون فرد سرچشمه می‌گیرد. تنها حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از مهارت‌ها را‌ می‌توان با آموزش کسب کرد.

وی همچنین درباره تفاوت میان افراد مستعد و علاقه‌مند ظاهری افزود: برخی به دلیل صدای مناسب و علاقه درونی، به این مسیر جذب می‌شوند، اما گروهی دیگر صرفا به خاطر فشار خانواده یا جذابیت ظاهری شغل، وارد این عرصه می‌شوند. این دسته معمولا با دشواری‌های فراوان روبه رو شده و حتی ممکن است در ادامه دچار افسردگی شوند.

در ادامه حتما بخوانید مجریانی که بازیگر شدند

خطر روان شناسی زرد در کارگاه‌های هنری

این مدرس فن بیان به ضعف‌های موجود در نظام آموزشی کشور اشاره کرد و گفت: نوع آموزش از مدارس تا دانشگاه ایراد بنیادین دارد. بسیاری از افرادی که امروز در نقش مدرس فن بیان یا گویندگی ظاهر می‌شوند، خودشان به آموزش تخصصی نیاز دارند. فقدان نظارت باعث شده هرکسی با چند عکس پشت میکروفن، خود را استاد معرفی کند.

وی نسبت به گسترش «روان شناسی زرد» در کارگاه‌های هنری هشدار داد و افزود: متأسفانه بعضی از پیشکسوتان به جای انتقال تجربه‌های تخصصی، از مفاهیم شبه علمی مانند فرکانس، قانون جذب، کارما و انرژی کوانتومی سخن می‌گویند. این‌ها پایه علمی ندارند و باعث انحراف آموزشی می‌شوند. لازم است مدرسان این حوزه ابتدا آموزش صحیح ببینند و براساس منابع معتبر تدریس کنند.

حق بین به وضعیت کنونی هنر اجرا اشاره کرد و گفت: گویندگی و اجرا در برخی دوره‌ها رشد چشمگیری داشته، اما امروز دچار نوعی رکود شده است. ورود افراد غیرمتخصص و روابط غیرحرفه‌ای از عوامل این افول است.

این روان شناس و مجری در ادامه به چالش‌های حرفه‌ای گویندگان و مجریان پرداخت و با اشاره به نبود حمایت‌های مالی و صنفی کافی به عنوان مهم‌ترین مانع اظهار کرد: بسیاری از هنرمندان پس از آموزش و ورود به این عرصه سال‌ها باید تلاش کنند تا شناخته شوند. صندوق اعتباری هنر بخشی از بیمه را پرداخت می‌کند، اما همچنان حمایت‌ها کافی نیست، به ویژه در دوره‌هایی مثل کرونا که هنرمندانِ صحنه‌ای عملا بدون درآمد مانده بودند.

حق بین هدف فعالیت آموزشی خود را مقابله با روان شناسی زرد، کمک به استعدادیابی هنری و ارتقای سواد رسانه‌ای بیان کرد: درمان از مسیر هنر و آموزش آکادمیک می‌تواند حال خوب پایدار را در انسان ایجاد کند؛ ترکیبی از دوپامین و اکسیتوسین که روح را نجات می‌دهد و فرسودگی شغلی را کاهش می‌دهد. امیدوارم هر انسانی بتواند هنر ذاتی خود را بشناسد و از طریق آن به رشد فردی و حال خوب دست پیدا کند.